Data analitikasına haradan başlamalı: Excel, SQL, yoxsa Python?
Yeni başlayanların ən çox verdiyi sual: hansı alətlə başlamalı? Qısa cavab — hər birinin öz yeri var. Ardıcıllığı düzgün qurmaq isə vaxtına qənaət edir.
Data analitikasına maraq göstərən hər kəs eyni yol ayrıcında dayanır: Excel, SQL, yoxsa Python? İnternetdə hər alətin tərəfdarı var və bu, yeni başlayanı çaşdırır. Əslində sual “hansı?” yox, “hansı ardıcıllıqla?” olmalıdır.
Alətdən əvvəl: düzgün sual
Analitik işi alətlə başlamır, sualla başlayır. “Satışlar niyə azalıb?” geniş sualdır. “Son üç ayda Bakı filialında orta sifariş məbləği necə dəyişib?” isə ölçülə bilən sualdır. Yaxşı analitik geniş sualı konkret, ölçülə bilən suallara bölməyi bacarır. Bu bacarıq istənilən alətdən daha vacibdir.
1-ci addım: Excel
Excel analitikanın əlifbasıdır. Formullar, XLOOKUP, pivot cədvəllər və qrafiklər datanı necə düşünməli olduğunu öyrədir: sətir nədir, sütun nədir, data necə qruplaşdırılır. Bir çox şirkətdə gündəlik hesabatlar hələ də Excel-də hazırlanır. Power Query isə təkrarlanan təmizləmə işlərini avtomatlaşdırmağa imkan verir.
2-ci addım: SQL
Data böyüdükcə Excel-in imkanları məhdudlaşır. Şirkətlərin datası adətən verilənlər bazalarında saxlanır və ona çatmağın dili SQL-dir. SELECT, WHERE, GROUP BY və JOIN ilə milyonlarla sətirdən lazım olanı saniyələr içində çıxara bilərsən. SQL analitik vakansiyalarının böyük əksəriyyətində tələb olunur.
3-cü addım: Python
Python və onun pandas kitabxanası daha mürəkkəb təmizləmə, təkrarlanan təhlillər və vizuallaşdırma üçün güclü alətdir. Excel-də saatlarla əl ilə gördüyün işi bir neçə sətir kodla avtomatlaşdırmaq mümkündür. matplotlib və seaborn ilə isə nəticələri aydın qrafiklərlə göstərirsən.
Bəs nə vaxt “hazır” olursan?
Alətləri bilmək yetərli deyil — onları bir layihədə birləşdirə bilməlisən. Ən yaxşı yoxlama budur: real bir datasetdə sual qoy, datanı təmizlə, təhlil et və nəticəni bir neçə qrafik və tövsiyə ilə təqdim et. Belə bir layihə portfolionda olduqda, müsahibədə danışacağın konkret iş də olur.
Excel düşünməyi, SQL datanı tapmağı, Python isə işi miqyaslamağı öyrədir.
DaCy Academy-nin Data Analytics proqramı da bu ardıcıllıqla qurulub: analitikanın əsaslarından Excel-ə, SQL-ə və Python-a, sonda isə real satış datası üzərində final layihəyə.