Fişinq məktubunu tanımağın 6 sadə yolu
Hücumların böyük hissəsi texniki zəiflikdən yox, bir kliklə başlayır. Saxta məktubu açmadan əvvəl nələrə diqqət etməli olduğunu öyrən.
Kibertəhlükəsizlik dedikdə çoxumuzun ağlına mürəkkəb kodlar və qara ekranlar gəlir. Reallıqda isə hücumların böyük hissəsi daha sadə başlayır: inandırıcı görünən bir məktub və bir klik. Bu üsula fişinq deyilir — hücumçu özünü bank, kuryer şirkəti və ya iş yoldaşın kimi təqdim edib səndən parol, kart məlumatı və ya fayl açmağı istəyir.
Yaxşı xəbər budur ki, fişinq məktublarının çoxu eyni əlamətləri daşıyır.
1. Göndərənin ünvanını yoxla
Göndərənin adı “Bank Dəstək” ola bilər, amma ünvana diqqət et. Rəsmi domen əvəzinə oxşar, amma fərqli yazılış görürsənsə — məsələn, bir hərf dəyişdirilib və ya əlavə söz var — bu ciddi xəbərdarlıqdır.
2. Təcili hiss yaradan dilə şübhə ilə yanaş
“Hesabınız 24 saat ərzində bloklanacaq”, “Son xəbərdarlıq” kimi ifadələr səni düşünmədən hərəkət etməyə sövq etmək üçündür. Ciddi qurumlar adətən belə təzyiqlə yazmır.
3. Linkin üzərinə gəl, amma klikləmə
Kompüterdə linkin üzərinə siçanı gətirəndə əsl ünvan görünür. Mətn bir şey deyir, ünvan başqa yerə aparırsa — klikləmə. Mobil telefonda isə linki basıb saxlayaraq ünvanı yoxlaya bilərsən.
4. Gözlənilməz əlavələrdən uzaq dur
Gözləmədiyin faktura, “sənədə bax” adlı arxiv faylı və ya makros istəyən Word sənədi zərərli proqramın ən çox yayıldığı yollardandır. Şübhən varsa, göndərənlə başqa kanal vasitəsilə — məsələn, zənglə — əlaqə saxla.
5. Parol və kod heç vaxt məktubla istənmir
Bank, dövlət xidməti və ya iş yerin səndən e-poçt və ya mesajla parol, SMS kodu və ya kartın arxasındakı kodu istəmir. Bu məlumatı istəyən hər müraciət şübhəlidir.
6. Dizayn mükəmməl ola bilər — bu, təhlükəsizlik deyil
Müasir fişinq məktubları loqo, rənglər və imza ilə rəsmi məktublardan seçilmir. Ona görə yalnız görünüşə güvənmə: ünvanı, linki və istənilən hərəkəti yoxla.
Bir addım da: iki faktorlu autentifikasiya
Ən diqqətli insan da bir gün səhv edə bilər. MFA (çoxfaktorlu autentifikasiya) aktiv olarsa, parolun oğurlansa belə hesabına giriş çətinləşir. Vacib hesablarında onu bu gün aktivləşdir.
Təhlükəsizlik bir dəfəlik quraşdırma deyil, vərdişdir. Hər klikdən əvvəl beş saniyəlik yoxlama çox şeyi xilas edir.
DaCy Academy-nin Cyber Security proqramında sosial mühəndislik və fişinq hücumları ayrıca mövzu kimi, real ssenarilər və praktiki tapşırıqlar üzərində öyrədilir.